Hesperian Health Guides

Pagsukat sa temperatura, pulso, paghinga at presyon ng dugo

Kapag may sakit o may problema sa kalusugan, maaaring magbago ang mga batayang pisikal na palatandaan ng tao. Nasa susunod na ilang pahina kung paano sukatin ang mga palatandaang ito para malaman kung may problema ang isang tao.

Temperatura

WWHND ChSk Page 530-1.png

Kung kailangan mong malaman ang temperatura ng isang tao at wala kang thermometer, idampi ang likod ng palad mo sa kanyang balat, at ikumpara sa iyong balat. Kung mas mainit ang balat niya sa pakiramdam mo, malamang may lagnat siya. Para malaman kung ano ang gagawin para sa lagnat, tingnan ang "Lagnat".

thermometer na nagpapakitang lampas 37.5 antas sentigrado (Celsius) ang lagnat at lampas 39 antas ang mataas na lagnat
Para sa bibig ang mga nakalistang sukat dito ng normal at may lagnat na temperatura.

Kung may thermometer, puwedeng sukatin ang temperatura ng tao sa bibig, kilikili o tumbong. Karaniwan mas mababa ang temperatura sa kilikili, mas mainit-init sa bibig, at pinamainit sa tumbong. Narito ang pagsukat ng temperatura sa sentigrado (centigrade) na ginagamit sa Pilipinas:

Pulso (tibok ng puso)

Malalaman sa pulso kung gaano kabilis tumitibok ang puso at gaano kalakas ito nagtatrabaho. Matapos ang mabigat na trabaho o ehersisyo, tumitibok nang mabilis ang puso ng malusog na tao, pero bumabalik sa normal pagkaraan ng ilang minuto. Karaniwan nadadagdagan ng 20 tibok bawat minuto ang puso sa bawat 1 degree (C) na pagtaas ng lagnat.

Nasa pagitan ng 60 at 90 na tibok bawat minuto ang normal na pulso ng nakatatanda (adult). Maaaring palatandaan ang mabilis na pulso ng:

  • pagkawala ng dugo o pagkawala ng likido o shock.
  • lagnat o impeksyon.
  • problema sa baga at sistemang hingahan, o sa puso.
  • problema sa thyroid.

Bilis ng paghinga

Makakapagsiwalat ang bilis ng paghinga ng kalusugan ng baga at sistemang hingahan. Makakabigay din ito ng impormasyon sa pangkalahatang kalusugan ng tao. Para masukat, pagmasdan ang pagtaas at pagbaba ng dibdib habang nagpapahinga ang tao. Mula 12 hanggang 20 bawat minuto ang normal na paghinga ng nakatatanda (ang kumpletong paghinga ay katumbas ng isang hinga papasok at isang hinga palabas).

Karaniwan bumibilis ang paghinga (kasabay ng pulso) kapag may impeksyon, lagnat, pagtagas ng dugo, dehydration, shock, problema sa baga o iba pang emerhensya.

Para sa taong may malubhang sakit, maaaring paglapit ng kamatayan ang kahulugan ng masyadong mabagal na pulso at paghinga.

Maaaring palatandaan ng impeksyon sa sistemang hingahan ang mabilis at mababaw na paghinga. Maaaring palatandaan ng pulmonya ang paghinga ng higit sa 30 beses bawat minuto.

Presyon ng dugo

manggagawang pangkalusugan o health worker na gumagamit ng aparato para sa presyon ng dugo at stethoscope para kunin ang sukat ng presyon ng babae

Ang presyon ng dugo ay sukat kung gaano kalakas ang puwersa o pagtulak ng dugo sa loob ng mga daluyan nito.

Mabuting malaman ang presyon ng dugo ng babae sa mga panahong ito:

  • kapag nagbubuntis, nanganganak, nakunan o nagpalaglag.
  • kung gumagamit o planong gumamit ng pildoras na kontraseptibo.
  • sa panahon ng emerhensya, tulad ng shock, matinding pananakit sa tiyan, o mahirap na panganganak.

Ano ang kahulugan ng mga numero

May dalawang numero ang sukat ng presyon ng dugo:

halimbawa ng presyon ng dugo: 120/80120 ang sa taas (systolic) na sukat
80 ang sa ibaba (diastolic) na sukat


Mula 90/60 hanggang 120/80 ang normal na presyon ng dugo para sa nakatatanda.

Dapat kumonsulta sa health worker ang buntis na babaeng may presyon na lampas 140/90 para malaman kung anong mga gamot ang ligtas na gamitin.

Palatandaan ng panganib ang biglaang pagbaba ng presyon ng dugo, laluna kung bumaba pa sa 90/60. Magbantay sa anumang biglaang pagbagsak ng presyon ng dugo ng taong tinatagasan ng dugo o nasa panganib na mag-shock. Kung makakuha ka ng hindi normal na basa ng presyon ng dugo at hindi ka nagdududa na nasa shock ang tao, maghintay ng ilang minuto at sukatin muli.

WWHND ChSk Page 532-3.png Bawat buwan, tumataas at bumababa nang kaunti ang presyon ng dugo ng babaeng ito. Normal lang ang ganito.

Madalas kailangan mong subaybayan ang presyon ng dugo sa loob ng isang panahon (halimbawa, sa pagbubuntis ng babae) para makita kung paano ito nagbabago. Makakatulong kung gagawa ng talaan:

Paano kumuha ng presyon ng dugo

May iba’t ibang klase ng gamit sa pagsukat ng presyon ng dugo.


May pataas na sukatan o gauge ang iba na mukhang thermometer.May pabilog na dial naman ang iba. Madalas may kasamang stethoscope ang gamit sa pagkuha ng presyon ng dugo.

WWHND ChSk Page 533-1.png

gauge
cuff
WWHND ChSk Page 533-3.png
WWHND ChSk Page 533-2.png




Huling binago ang pahinang ito: 11 Set 2017